O Sanoku…

Sanok

Sanok – miasto liczące 40000 mieszkańców rozciąga się na powierzchni 38 km² leży w południowo-wschodniej części województwa Podkarpackiego, u zbiegu ważnych traktów komunikacyjnych. Zbiegają się tu szalki komunikacyjne regionu, droga nr 28 z Przemyśla
w Kierunku Krosna, droga nr 886 z Rzeszowa oraz droga nr 84 biegnąca w głąb Bieszczadów oraz do przejścia granicznego z Ukrainą w Krościenku. W podsanockim Zagórzu odchodzi droga nr 892, która prowadzi do przejścia granicznego ze Słowacją w Radoszycach.
Linia kolejowa wiedzie w kierunku Ustrzyk Dolnych i Chyrowa na Ukrainie, Łupkowa
i Medzialborców na Słowacji oraz w kierunku Krosna a następnie Jasła i Krakowa. Miasto leży na styku kilku regionów geograficznych: Pogórza Dynowskiego, Gór Sanocko-Turczańskich i Pogórza Bukowskiego, z których Pogórze Bukowskie wchodzą w skład Karpat Zachodnich, podczas gdy Góry Sanocko-Turczańskie stanowią początek Karpat Wschodnich. W granicach miasta leży północno-wschodni fragment tych gór, tzw. Góry Słonne. Góry Sanocko-Turczańskie stanowią też część makroregionu o nazwie Beskidy Lesiste i tworzą przedgórze Bieszczadów właściwych, nazywanych Wysokimi. Na zachód od miasta rozpoczyna się pas polodowcowych dolin zwanych Dołami Jasielsko-Krośnieńsko-Sanockimi. Najstarsza część miasta położona jest na wysoczyźnie wznoszącej się 30 m nad poziomem Sanu, który opływa wzgórze zamkowe i staromiejskie. Jego kulminacją jest Góra Parkowa (362 m n.p.m.) z kopcem Mickiewicza i platformą widokową.

Sanok jest 6 co do powierzchni miastem w województwie podkarpackim, zajmującym 38 km² . Zamieszkuje je ogółem 41 047 osób (stan na początek XII 2008r.) , co plasuje je na siódmym miejscu w województwie pod względem liczby ludności. Gęstość zaludnienia na 1 km² wynosi 1 030 osób. Biorąc pod uwagę dane dotyczące miast sąsiednich powiatów tj. Jasło (pow. 37 km² , ludność: 37 343 osoby, gęstość zaludnienia na 1 km² 1 009 osób), Lesko (pow. 15 km² , ludność: 5 763 osoby, gęstość zaludnienia na 1 km² 480 osób), Brzozów (pow. 12 km² , ludność: 7 693 osoby, gęstość zaludnienia na 1 km² 641 osób), można postawić tezę, że Sanok to jeden z największych ośrodków miejskich w tej części województwa. (Strategia rozwoju miasta Sanoka na lata 2009 – 2020, R.A.R. S.A. Rzeszów 2008 r. s. 9).

Pierwsza wzmianka o Sanoku, pochodzi z latopisu hipackiego. Mówi ona, że w 1150 roku, król węgierski Gejza II przeszedł góry i „ wziął gród Sanok i posadnika jego pojmał i wiele wiosek pod Przemyślem”. Fakt wymienienia w Sanoku posadnika czyli kasztelana, informuje nas, że urzędował tu wysoki urzędnik książęcy – posadnik, zarządzający całym regionem – czyli tzw. „włością”. Znaczenie grodu potwierdzają również liczne, bogate znaleziska archeologiczne, z dawnego grodziska „Horodyszcze”. Na znaczenie Sanoka ogromny wpływ miało położenie na styku średniowiecznej granicy Polski, Rusi i Węgier. Nie bez powodu kronikarz ruski pisze, że w 1231 roku książę Aleksander walcząc z bojarem Władysławem Jurijowiczem dotarł do „Sanoka – Wrót Węgierskich”. Podczas wojny domowej ukrywała się w tutejszym grodzie, w 1205 roku księżna Anna wraz ze swym synem Danielem, późniejszym pierwszym i jedynym królem w dziejach całej Rusi. Sanok, jako jedno z pierwszych miast na Rusi otrzymał prawo miejskie magdeburskie w 1339 roku, od pochodzącego z mazowieckiej linii Piastów księcia Jerzego Bolesława Trojdenowicza. Wkraczające, w 1340 roku na teren księstwa halickiego wojska Kazimierza Wielkiego również w pierwszej kolejności zajęły Sanok. Po ustabilizowaniu sytuacji militarnej, Kazimierz Wielki potwierdził miastu przywilej lokacyjny już w 1366 roku. Po śmierci króla Sanok przechodzi na kilkanaście lat pod panowanie węgierskie, by po ponownym przyłączeniu do Korony w 1387 roku przez królową Jadwigę, powrócić do roli głównego ośrodka administracyjnego tego regionu. Pod panowaniem pierwszego z Jagiellonów miasto stał się siedzibą nowej jednostki administracyjnej o nazwie „Ziemia Sanocka”. Jej stolicą był aż do 1772 roku, kiedy to Austriacy wprowadzili nowy podział. W 1417 roku o Sanoku mówiono w całej Rzeczpospolitej. 2 maja Władysław Jagiełło wziął w sanockim kościele farnym ślub z Elżbietą Granowską. Wkrótce Sanok, jako miasto królewskie stał się uposażeniem królowych. Po śmierci Jagiełły zamieszkała w nim, kolejna jego żona, Zofia Holszańska. Od około 1550 rezydowała tu roku siostra Zygmunta Augusta – Izabela. Duży wpływ na rozwój miasta wywarła Bona Sforza, za czasów której zamek sanocki należał do królowej. W 1510 roku Zygmunt Stary wydał mieszczanom pozwolenie na doprowadzenie wodociągu miejskiego oraz wykorzystanie dochodów zen płynących na potrzeby miasta. W 1523 roku zarządzający zamkiem w imieniu królowej starosta Mikołaj Wolski rozpoczął przebudowę zamku na styl renesansowy oraz jego rozbudowę. Nowy kształt rezydencja uzyskała w 1548 roku. Przesuniecie się szlaków handlowych bardziej na zachód, najazdy tatarskie i liczne pożary doprowadziły do zubożenia Sanoka. Po pierwszym rozbiorze Rzeczpospolitej, w 1772 r., Sanok przypadł Austrii. Sanokowi udało się wyjść z trudności gospodarczych dzięki założonemu w latach czterdziestych, dziewiętnastego wieku, przez Walerego Lipinskiego i Mateusza Beksińskiego zakładowi kotlarskiemu, który z czasem stał się na początku XX wieku słynną fabryką wagonów wytwarzającą tabor kolejowy dla CK Monarchii, a następnie II Rzeczpospolitej. Po drugiej wojnie światowej został przekształcony w Sanocką Fabrykę Autobusów „Autosan”. Od 1868 roku, po ustanowieniu tzw. „autonomii galicyjskiej” miasto stało się siedzibą władz powiatowych. Do intensywnego rozwoju miasta przyczyniło się między innymi wybudowanie w 1884 roku linii kolejowej Zagórz – Jasło. Uzyskało dzięki temu połączenie z Krakowem i stolicą Galicji – Lwowem oraz Węgrami. Wokół Sanoka, począwszy od połowy XIX stulecia, podobnie jak na całym Podkarpaciu, powstały liczne pola naftowe. W okresie międzywojennym w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego utworzono Spółkę dla Przemysłu Gumowego – późniejszy „Stomil” oraz fabrykę akumulatorów i obrabiarek. Po wybuchu drugiej wojny światowej Sanok stał się miastem granicznym, a następnie został włączony do Generalnego Gubernatorstwa. W okresie 1939 -1941 zbudowany został po wschodniej stronie Sanu 9obecnie dz. Olchowce) Punkt Umocniony „Olchowce”, będący jednym z 3, najdalej wysuniętych na południe punktów umocnionych tzw. „Linii Mołotowa”. Rosjanie zbudowali wówczas w tej części miasta 17 schronów bojowych typu ciężkiego. Równie po stronie niemieckiej powstały umocnienia o nazwie: Rejon Umocniony „Galicja”. Dwa obiekty z tego okresu zachowały się do dziś pod dziedzińcem zamkowym. W rejonie powstała siatka podziemnych sił zbrojnych. 22 czerwca 1941 r. roku, atakiem na umocnienia radzieckie przeprowadzone przez oddziały niemieckie i słowackie rozpoczęła się realizacja „Planu Barbarossa”. Przez Sanok wiodły w latach 1940-42 trasy kurierskie na Węgry, prowadzone były również przez AK liczne akcje dywersyjne. W Sanoku mieściła się Komenda Obwodu AK. Rozpoczął się także okres prześladowań ludności polskiej oraz eksterminacji ludności żydowskiej i cygańskiej. Największych masowych egzekucji Żydów dokonano na cmentarzu żydowskim na Kiczurach oraz w Zasławiu koło Zagórza. Mieszkańcy Sanoka walczyli na wszystkich frontach Europy. Z Sanoka pochodził pierwszy polski więzień Obozu Koncentracyjnego w Oświęcimiu – Stanisław Ryniak numer obozowy 31. Stąd pochodził również ks. Zdzisław Peszkowski, który cudem uniknął śmierci w Katyniu. Ostateczne wyzwolenie spod okupacji niemieckiej nastąpiło w wyniku drugiego natarcia radzieckiego, przeprowadzonego 9 sierpnia 1944 r.
Wojna przyniosła miastu spore zniszczenia, szczególnie w przemyśle. Dla Sanoka trwała ona jednak dłużej niż do czasu wyparcia oddziałów niemieckich. Przybrała charakter wojny domowej pomiędzy ukraińskim podziemiem (UPA), polskim podziemiem (WIN, NSZ) i oddziałami MO, UB oraz Ludowego Wojska Polskiego. Trwała do 1947 roku. Niosła za sobą spustoszenie i zniszczenia na wsi sanockiej. W jej trakcie dokonywano wysiedleń ludności ukraińskiej do ZSRR. Ostatnim, dramatycznym akordem wojny domowej była tzw. „Akcja Wisła”, rozpoczęta wiosna 1947 roku, w wyniku której przesiedlono na tzw. „Ziemie Odzyskane”, prawie całą ludność ukraińską z Sanoka i regionu. Po zakończeniu działań wojennych miasto ponownie rozwijało się przemysłowo. Było również siedzibą powiatu do 1975 roku. Na powrót stało się nim po reformie administracyjnej z 1999 roku.

Sanok, to miasto tętniące życiem, w którym szczególnie w sezonie letnim ruch nie zamiera do późnych godzin nocnych. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest kilka. Pierwszą
z nich jest fakt, że miasto jest największym ośrodkiem w regionie bieszczadzkim, pełnym różnorodnych atrakcji, a co za tym idzie licznie i chętnie odwiedzanym przez turystów zarówno tych, wypoczywających w najbliższej okolicy, jak i nocujących w głębi Bieszczadów. Ogromny wpływ na atrakcyjność turystyczną Sanoka mają jego muzea, z których najbardziej znane, odwiedzane rokrocznie przez przeszło 100.000 gości jest Muzeum Budownictwa Ludowego, a dokładniej jego Park Etnograficzny, znany powszechnie jako skansen. Jest to największe tego typu muzeum Polsce i jedno z największych w Europie. Na 38 h powierzchni znajduje się ponad 160 obiektów, reprezentujących architekturę ludności zamieszkującej Bieszczady, Beskid Niski i ich pogórza. Zgrupowane są w sektorach tematycznych: bojkowskim, łemkowskim, dolinianskim, pogórzan wschodnich, pogórzan zachodnich, w sektorze historii wydobycia ropy naftowej w Galicji a także w nowopowstałym, otwartym 17 września 2011 roku sektorze o nazwie: „Rynek Galicyjskiego Miasteczka”, w którym zrekonstruowane domy mieszkalne, zakłady rzemieślnicze, gastronomiczne i urzędowe z przełomu XIX i XX wieku, tworzą niepowtarzalny klimat minionej epoki, a oprócz funkcji dydaktycznej służą również rekreacji i odpoczynkowi zwiedzających.

Znajdujący się przed skansenem, zadaszony amfiteatr, umożliwia organizowanie koncertów, pokazów, imprez plenerowych itp. Dlatego też, przez cały sezon organizowane są tu liczne wydarzenia kulturowe, których inspiratorem jest nie tylko muzeum, ale też miasto, powiat, gmina wiejska, róże organizacje i stowarzyszenia.

Nie mniej istotnym na kulturowej mapie miasta jest Muzeum Historyczne, które mieści się w komnatach renesansowego zamku królowej Bony. Głównym magnesem jest unikatowa i jedna z najcenniejszych na świecie kolekcji ikon (XV-XX w.) Coraz więcej turystów, szczególnie młodego pokolenia przyciąga bezcenna galeria prac Zdzisława Beksińskiego, wybitnego artysty pochodzącego z Sanoka. Największy zbiór prac artysty znalazł miejsce ekspozycyjki właśnie w sanockim zamku. Dzięki oddanemu do użytku w tym roku, odtworzonemu skrzydłu historycznego obiektu, prace Beksińskiego znalazły godna i właściwą przestrzeń wystawienniczą. Tym dwóm, bezcennym, sanockim zbiorom towarzyszą ekspozycje: sztuki sakralnej kościoła łacińskiego, portretowej sztuki sarmackiej, sztuki współczesnej powstałej gównie w kręgu „Ecole de Paris.” Są tu także cenne zbiory archeologiczne, militarne, ceramiki pokuckiej, etc.

Dopełnieniem klimatu Sanoka, jako miasta mistrza Beksińskiego będzie odsłonięty 18 maja 2012 roku atraktor – w formie rzeźby przedstawiającej artystę stojącego na rynku, przy drodze na zamek.

Turystów przyciąga również klimat zabytkowego, starego miasta, którego ozdobą są zabytkowe kamienice, ratusz, siedziba urzędu miasta – dawna rada powiatowa, klasztor franciszkanów, kościół farny, stara synagoga, prawosławna katedra itd. Na jednej z uliczek przysiadł na ławeczce „dobry wojak Szejk”, atraktor przypominający o wizycie w mieście bohatera słynnej powieści Jarosława Haszka. Stąd można poznawać miejsca przygód tej sympatycznej postaci, podążając szlakiem jego imienia.

Nad starówką dominuje park miejski, którego szczyt wieńczy Kopiec Mickiewicza i platforma widokowa, z doskonałymi panoramami na rozległą Dolinę Sanu.

Sztukę najwyższej próby można w Sanoku zobaczy nie tylko w muzeach. Przy Rynku działa Biuro Wystaw Artystycznych – Galeria Sanocka, w której salach można zobaczyć najnowsze trendy artystyczne polskiej i światowej sztuki.

W trakcie urządzania jest założona przez Grupę Rekonstrukcji Historycznej „San” Izba tradycji przedstawiająca wojskowe tradycje Sanoka i regionu, w szczególności stacjonującego w mieście, w okresie międzywojennym 2 Pułku Strzelców Podhalańskich. Ekspozycja bazuje na zbiorach własnych członków stowarzyszenia i jest udostępniana na pierwszym Pietrze kamienicy przy ul. 3 Maja – głównym „deptaku miejskim”.

O bogactwo oferty i wysoki poziom artystyczny dbają przede wszystkim sanockie placówki kultury, których listę otwiera Sanocki Dom Kultury. Jest on organizatorem znanego i cenionego Festiwalu Muzyki Wokalnej im. Adama Didura, odbywającego się rokrocznie na przełomie września i października. Placówka ta gości także wielu wybitnych przedstawicieli świata artystycznego, organizując koncerty, wydarzenia teatralne, spotkania autorskie, prezentując najnowsze dzieła polskiej i światowej kinematografii.

W kwietniu, 2012 roku SDK był organizatorem niezwykle interesującego festiwalu jazzowego, który przyciągną rzesze sanoczan, jak i mieszkańców całego regionu.

Nie mniej ambitne imprezy kulturowe organizuje Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia. Rokrocznie gości ona uczestników Międzynarodowego Festiwalu Gitarowego oraz Międzynarodowego Akordeonowego. Działająca w Sanoku Podkarpacka Fundacja Kultury organizuje cieszący się dużym uznaniem w branży muzycznej Międzynarodowy Festiwal Fortepianowy „Bieszczady Bez Granic”.

Atrakcyjną ofertę tworzą również osiedlowe domy kultury; „Puchatek” – działający w dzielnicy Wójtostwo i Gagatek w dzielnicy „Błonie”. Oferta tych ośrodków wychodzi daleko poza lokalne zapotrzebowanie i stanowi ciekawa ofertę również dla przyjezdnych, w szczególności plenery malarskie organizowane przez ODK „Gagatek”. Szereg imprez, także plenerowych, proponuje działający przy jednym z dwóch, głównych placów starego miasta – Placu św. Michała – Młodzieżowy Dom Kultury.

Rokrocznie miasto rozbrzmiewa wiosna barwnym korowodem studentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Jana Grodka, którzy obwieszczają w ten sposób miastu nadchodzący czas „Juvenaliów”. Młodzież zapełnia wówczas centrum miasta oraz nadsańskie tereny Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, gdzie odbywają się liczne koncerty.

Imprez kulturalnych jest w Sanoku szczególnie wiele, warto przytoczyć choćby kilka, najważniejszych:

1. Międzynarodowe Forum Pianistyczne „Bieszczady bez granic” – Państwowa Szkoła Muzyczna,
2. Future Shorts. Przegląd Filmów Krótkometrażowych BWA galeria Sanocka.
3. Międzynarodowe Spotkania Akordeonowe . Państwowa Szkoła Muzyczna
4. Festiwal Jazzowy – marzec, Sanocki Dom Kultury
5. Dni Sanoka – Rynek, Błonia
6. Sanocki Jarmark – Rynek,
7. Festiwal Muzyki Wokalnej im. Adama Didura – Sanocki Dom Kultury,
8. Liczne koncerty plenerowe – z okazji ważnych wydarzeń miejskich
9. Koncerty organizowane przez Muzeum Budownictwa Ludowego w amfiteatrze Muzeum Budownictwa Ludowego Sanok.
10. Festiwal „Piękno zaklęte w drewnie” – sierpień
11. „Kermesz Karpackich Samków” – sierpień
12. Inne imprezy organizowane przez Starostwo Powiatowe w Sanoku, Młodzieżowy Dom Kultury, Osiedlowe Domy Kultury itp.

Wspomniany wcześniej Miejski Ośrodek Sporu i Rekreacji nie tylko jednak gości u siebie imprezy kulturowe, lecz jest ich organizatorem. Dzięki posiadaniu nowoczesnej hali sportowo-widowiskowej organizowane są tu koncerty, występy, pokazy itp. Główna jednak rolą sanockiego MOSIR-u jest promocja sportu. Najważniejsze imprezy które mają tu miejsce wiążą się z hokejem, gdyż jest to sport mający najdłuższe tutaj tradycje, największą ilość entuzjastów oraz największe osiągnięcia. Miejscowa drużyna hokejowa zdobyła w tym roku po raz pierwszy puchar Mistrza Polski. Dzięki takiemu zapleczu i osiągnięciom chętnie rozgrywane są w Arenie Sanok także międzynarodowe rozgrywki w tej dyscyplinie. Nieopodal areny znajduje się sztuczny tor do jazdy szybkiej na lodzie, na którym rozgrywana jest jedna z największych imprez sportowych w mieście i jedna z najważniejszych w tej dyscyplinie na świecie. Są to Mistrzostwa Świata w Ice Racingu, rokrocznie rozgrywane właśnie w Sanoku. Tor lodowy to także miejsce ogólnopolskich i międzynarodowych zawodów w jeździe siniej na lodzie, zaś na arenie walczą najwięksi mistrzowie short tracku.
Sanocka baza sportowa jest wyjątkowo bogata, jak na miasto tej wielkości w Polsce.

W skład Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji wchodzą:

1. „Arena Sanok” – nowoczesna hala sportowo-widowiskowa, miejsce rozgrywania ligowych i międzynarodowych meczów hokejowych.
2. Sztuczny tor lodowy do jazdy szybkiej na lodzie, miejsce organizacji międzynarodowych zawodów w ICE RACING’U.
3. Kompleks basenów krytych i odkrytych,
4. Kompleks krytych i odkrytych kortów tenisowych.

Miasto posiada również kompleks krytych i odkrytych kortów tenisowych, których właścicielem jest Nafta Gaz Serwis, ul. Lipińskiego 248,

Największą jednak atrakcją sportową Sanoka stała się ARENA SANOK, otwarta przed kilkoma laty hala widowiskowo-sportowa, mogąca pomieścić 3 500 osób. Jest ona zarówno sztucznym lodowiskiem jak i miejscem organizacji innych imprez sportowych oraz kulturalnych. Miasto stało się największym w regionie ośrodkiem sportów zimowych
i jednym z najważniejszych w kraju. Dominują tu takie dyscypliny jak: hokej, łyżwiarstwo szybkie, Ice Racing, short track, i inne. Rozgrywane tu imprezy mają najwyższy, międzynarodowy charakter. www.mosir.sanok.pl

Docelowo, planowane jest uzupełnienie miejskiego kompleksu sportowego o nowy stadion i miasteczko wodne.
W mieście można wypożyczyć kajaki i rowery górskie. Organizowane są spływy Sanem kajakami, canoe oraz pontonami.
Pod miastem znajdują się wyciągi narciarskie, stadniny koni, szlaki wodne
i rowerowe.

Oprócz tego niemal bez przerwy odbywają się Inne, liczne imprezy organizowane przez kluby sportowe, szkoły, stowarzyszenia itp.

Sanok to także ponadlokalne centrum administracyjno-gospodarcze i naukowe o bogatej tradycji przemysłowej, niegdyś było to jedno z miast Centralnego Okręgu Przemysłowego. Przygraniczne położenie predestynuje go do współpracy transgranicznej pobliskie przejścia graniczne z Ukraina i Słowacją ułatwiają sąsiedzkie kontakty. Miasto leży przy drogach DK 28 i 84 i drodze wojewódzkiej DW 886 z Rzeszowa. W odległości 80 km znajdują się: międzynarodowe lotnisko w Rzeszowie i przyszła autostrada A-4. Przez miasto biegną linie kolejowe Stróże – Zagórz i dalej na Ukrainę i Słowację. Nowoczesne kadry specjalistów kształcą: Wyższa Szkoła Zawodowa im. Jana Grodka, liczne technika i licea zawodowe opuszcza rocznie blisko 1500 młodych fachowców. Na terenie miasta działa Podstrefa Sanok Mieleckiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

Największe zakłady przemysłowe Sanoka to Fabryka Autobusów „Autosan” S A, Zakłady Przemysłu Gumowego „STOMIL-SANOK”S A, Sanocki Zakład Górnictwa Nafty i Gazu. Samorząd gospodarczy reprezentują Regionalna Izba Gospodarcza i Cech Rzemiosł Różnych. Instytucjami okołobiznesowymi są również Europejski Fundusz Leasingowy, Centrum Wspierania Biznesu, Stowarzyszenie Inicjowania Przedsiębiorczości. Sanok jest również siedzibą główną Podkarpackiego banku Spółdzielczego.

Miasto oferuje wsparcie inwestorom poprzez takie formy jak:
–          Uchwała RM o zwolnieniach podatkowych w ramach pomocy de minimis.
–          Oferta pełnego uzbrojenia działek.
–          Opieka wyspecjalizowanego pracownika na każdym etapie inwestycji.
            Istotną dziedziną dynamicznego rozwoju jest gospodarka turystyczna. Atutem miasta jest atrakcyjne położenie u wrót Bieszczadów, mnogość zabytków pogranicza kultur a także przygraniczne położenie. Turystów przyciągają liczne szlaki tematyczne (Szlak Ikon, Szlak Szwejka, Linia Mołotowa, szlak wodny „Błękitny San”) a w szczególności unikatowe muzea. Miasto aktywnie uczestniczy we współpracy transgranicznej państw Euroregionu Karpackiego. Aktywność zagraniczna miasta widoczna jest także we współpracy z miastami partnerskimi Niemiec, Słowacji, Szwecji, Węgier, Ukrainy i Francji. (Oferty inwestycyjne na terenie Sanoka. Folder. Wyd. UM Sanok 2009.)

Dostępność do edukacji w obecnych czasach, stanowi o sile współczesnego społeczeństwa. Sanok spełnia rolę ponadgminnego ośrodka edukacyjnego zwłaszcza
w zakresie szkół ponad gimnazjalnych stanowi naturalne centrum oświaty. Na terenie miasta funkcjonuje 30 placówek oświatowych i opiekuńczo-wychowawczych. Placówki te zaspakajały potrzeby edukacyjne i opiekuńczo-wychowawcze całej populacji dzieci i młodzieży Gminy Miasta Sanoka, Powiatu Sanockiego i powiatów ościennych. W Sanoku działają dwie placówki opiekuńcze i osiem placówek opiekuńczo-wychowawczych. Na terenie Sanoka działają dwa żłobki dysponujące 147 miejscami. Zlokalizowane są one na osiedlu Błonie i Wójtostwo. W zakresie wychowania przedszkolnego w Sanoka funkcjonuje 6 przedszkoli w tym dwie ochronki, w których działało 35 oddziałów. Do przedszkoli zlokalizowanych na terenie Sanoka uczęszczają także dzieci z sąsiednich gmin. Osobnymi placówkami tego typu są: przedszkole specjalne podporządkowane samorządowi powiatowemu oraz Powiatowa Placówka Socjalizacyjna

Edukację na poziomie kształcenia podstawowego i gimnazjalnego zapewnia 6 szkół podstawowych oraz 4 gimnazja podporządkowane samorządowi gminnemu. Taka liczba palcówek pozwala na zapewnienie edukacji na dobrym poziomie dzieciom zamieszkującym teren Miasta Sanoka.. W społeczeństwie narasta i umacnia się obecnie przekonanie, że edukacja jest warunkiem poprawy sytuacji ekonomicznej. Dowodem tego jest coraz większy odsetek młodzieży pobierającej nauki w szkołach średnich i wyższych. Miasto Sanok posiada bogatą ofertę kształcenia ponadgimnazjalnego w sieci szkół na swoim terenie. Profile kształcenia są dopasowane do wymagań rynku pracy jak również przewidywanych kierunków rozwoju gospodarki kraju czy regionu. Dlatego też, szkoły w swojej ofercie posiadają dużo atrakcyjnych kierunków dla zainteresowanej młodzieży. W zakresie szkolnictwa ponadgimnazjalnego Sanok wyrasta na znaczący ośrodek edukacyjny w tej części województwa, obejmującej powiat sanocki, bieszczadzki i leski. Profil szkół pozwala na kształcenie wielokierunkowe, spełniające oczekiwania młodzieży. Ponadto Sanok jest znaczącym ośrodkiem kształcenie w zakresie kierunków technicznych co niewątpliwie wynika z tradycji przemysłowych miasta. Ważnym elementem sanockiego systemu oświaty jest możliwość podnoszenia wykształcenia przez osoby dorosłe.
Odmiennym typem placówek jest funkcjonująca na terenie Sanoka szkoła muzyczna I i II stopnia. Pozwala ona na rozwijanie talentów muzycznych wśród dzieci i młodzieży nie tylko z terenu miasta Sanok ale i okolicznych gmin. Placówka ta cieszy się renomą
w kraju a jej uczniowie wielokrotnie zdobywali liczne nagrody zarówno na scenach krajowych jak i zagranicznych. Sanok jest ważnym centrum kształcenia w zakresie szkolnictwa specjalnego. Na terenie miasta znajduje się Specjalny Ośrodek Szkolno Wychowawczy podporządkowany samorządowi powiatowemu. Ośrodek zapewnia możliwość kształcenia na poziomie szkoły podstawowej, gimnazjalnej, zawodowej dla uczniów z upośledzeniem umysłowym, a także funkcjonuje ponadgimnazjalna szkoła przysposabiająca do zawodu dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym. Istnienie placówek szkolnictwa specjalne zapobiega wykluczeniu społecznemu osób z upośledzeniem umysłowym. Minusem istniejącej placówki jest brak możliwości kształcenia tych osób w liceach profilowanych pozwalających na uzyskanie wykształcenia średniego. Tradycje szkolnictwa wyższego w Sanoku są stosunkowo młode. W latach 90 tych XX w. w Sanoku prowadzone były zajęcie dla studentów zaocznych Akademii Ekonomicznej w Krakowie. W 1999 r. został zainaugurowany po raz pierwszy rok akademicki w Nauczycielskim Kolegium Języków Obcych działającym pod patronatem Uniwersytetu Śląskiego. Jego stopniowy rozwój spowodował przeniesienie siedziby szkoły do nowego budynku przy ulicy Głogowej 1. Obecnie w kolegium słuchacze mają możliwość kształcenia się na specjalnościach języka angielskiego, niemieckiego i francuskiego. Absolwenci kolegium po zdaniu egzaminu dyplomowego mogą starać się o przyjęcie na uzupełniające studia magisterskie
W Sanoku znajduje się również Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa prowadzona przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. PWSZ im. Jana Grodka została utworzona na mocy Rozporządzenia RM z10 kwietnia 2001 roku z inicjatywy miasta Sanoka, Powiatu Sanockiego oraz Euroregionu Karpackiego. Uczelnia funkcjonuje pod patronatem Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Sanocka PWSZ, jako młody jeszcze ośrodek akademicki, systematycznie dąży do poszerzania, trafnie przemyślanej i znajdującej odzwierciedlenie w oczekiwaniach tutejszej młodzieży i zapotrzebowaniach regionu, oferty programowej. Jej głównym zadaniem jest nie tylko wspieranie rozwoju regionu poprzez kształcenie wysoko kwalifikowanych pracowników, ale także wpływ na kształtowanie polityki kulturalnej i gospodarczej Euroregionu Karpackiego. Poza interesującym i odpowiadającym zapotrzebowaniom regionu profilem kształcenia, atutem uczelni jest oddana sanockiej PWSZ, doskonała kadra naukowo-dydaktyczna, pochodząca z renomowanych ośrodków akademickich, w większości z krakowskiego środowiska naukowego, w nieco mniejszym stopniu z uniwersytetów w Rzeszowie i Lublinie oraz miejscowa – sanocka. Stwarza to gwarancję bardzo dobrego przygotowania zawodowego, jak również szansę kontynuowania nauki w innych ośrodkach akademickich, głównie patronackich i partnerskich wobec sanockiej uczelni. Istnienie uczelni wyższych w Sanoku pozwala osobom mniej zamożnym na ukończenie studiów wyższych, co w dużym stopniu ułatwia znalezienie zatrudnienia na rynku pracy.