Virtuti Militari ‒ 230. rocznica ustanowienia orderu. Fotogaleria.

W związku z 230. rocznicą ustanowienia Orderu Virtuti Militari 24 czerwca 2022 r. na poddaszu Zamku Królewskiego w Sanoku otwarto wystawę: Virtuti Militari ‒ 230. rocznica ustanowienia orderu. Ekspozycja jest czynna do 31 października 2022 r. W rozwinięciu fotogaleria z wernisażu.

230 lat temu ustanowione zostało najważniejsze polskie odznaczenie wojskowe – Order Virtuti Militari. Inicjatorem jego powstania był ostatni polski król – Stanisław August Poniatowski. Ustanowienie orderu wiąże się z wojną polsko-rosyjską toczoną w obronie Konstytucji 3 Maja. Pierwsze medale, na których awersach widniały litery SAR (Stanislaus Augustus Rex) oraz wizerunek korony królewskiej i dwóch gałązek palmowych, a na rewersach napis Virtuti Militari (Cnocie Wojskowej), wybito 15 czerwca 1792 r. w Warszawie. Ich nadanie miało miejsce 22 czerwca tego roku, po zwycięskiej bitwie z Rosjanami pod Zieleńcami. Wówczas król Stanisław August Poniatowski przesłał na ręce dowódcy polskiej armii, księcia Józefa Poniatowskiego, 20 medali złotych i 40 srebrnych. Medale złote były przeznaczone dla oficerów, którzy wykazali się męstwem i odwagą na polach bitew, a srebrne dla podoficerów i szeregowych. Uroczystość wręczenia medali miała miejsce 25 czerwca w obozie wojskowym w Ostrogu na Wołyniu. Kilka miesięcy później ustanowiono statut orderu i zmieniono jego kształt z owalnego na krzyż. Według opracowanego statutu order dzielił się na pięć klas: Krzyż Wielki, Krzyż Komandorski, Krzyż Kawalerski, Krzyż Złoty i Krzyż Srebrny. Niestety, 7 listopada 1794 r., na żądanie carycy Katarzyny II, Order Virtuti Militari został unieważniony, zakazane też zostało jego noszenie. Po powstaniu Księstwa Warszawskiego nadawanie orderu zostało wznowione. 26 grudnia 1807 r. książę warszawski Fryderyk August oficjalnie przywrócił order pod nazwą Order Wojskowy Księstwa Warszawskiego. Po likwidacji Księstwa Warszawskiego i powstaniu w 1815 r. Królestwa Polskiego car Aleksander I przywrócił polskie odznaczenia, a wśród nich Virtuti Militari. Jednak teraz jego oficjalna nazwa brzmiała Order Wojskowy Polski. Odznaczenie to pod nazwą Polski Krzyż Wojskowy nadawano też za czyny bojowe w powstaniu listopadowym. Po jego upadku car Mikołaj I, chcąc zbezcześcić to najwyższe polskie odznaczenie wojskowe, nadał mu nazwę Polska Odznaka Zaszczytna za Zasługi Wojenne. Odznaką tą odznaczani byli żołnierze rosyjscy m.in. za tłumienie polskiego ruchu niepodległościowego z powstaniem listopadowym na czele. Przez kolejne kilkadziesiąt lat Orderu Virtuti Militari nie nadawano. Dopiero po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Order Wojskowy Virtuti Militari został reaktywowany ustawą sejmowa z dnia 1 sierpnia 1919 r. Pierwsze nadanie orderu Virtuti Militari miało miejsce 22 stycznia 1920 r. Otrzymało go 11 członków tymczasowej Kapituły. Natomiast w sierpniu 1920 r. rozpoczęto nadawanie Orderu Virtuti Militari za bezpośredni udział w walkach w wojnie z bolszewicką Rosją. W 1933 r. zmieniono po raz kolejny nazwę odznaczenia na Order Wojenny Virtuti Militari. Order był nadawany za bohaterstwo żołnierzy polskich we wrześniu 1939 r. i podczas późniejszych działań na frontach II wojny światowej, jak i żołnierzom walczącym w kraju w szeregach Armii Krajowej. To najwyższe wojskowe odznaczenie nadawały także władze komunistyczne, jednak były to nadania bezprawne.

(tekst: Andrzej Romaniak)

Całość prezentowanej strony internetowej stanowi własność Gminy Miasta Sanoka i jest utworem w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2019r. poz.1231). Zawartość serwisu WWW nie może być reprodukowana, rozpowszechniana ani publikowana, chyba że właściciel serwisu wyrazi na to uprzednią pisemną zgodę, z wyłączeniem wykorzystania dla celów niekomercyjnych i dla użytku osobistego.